Damhof: Een Meesterwerk van Laurent Ceulemans en Jules Taeymans
Gelegen aan de Lessiusstraat 22 in Brecht, vormt het Damhof een prachtig kruispunt tussen juridische geschiedenis en architecturale perfectie. Dit herenhuis uit 1910-1911 is een van de meest verfijnde voorbeelden van de Neorococo-stijl in de Antwerpse Kempen.
De Bouwheer: Vrederechter Laurent Ceulemans
Het verhaal van het Damhof begint bij Laurent Ceulemans (1856-1925). Als gerespecteerd vrederechter bekleedde hij een centrale rol in de Brechtse gemeenschap. In juni 1910 kocht hij de gronden aan "De Dam" (de huidige Lessiusstraat) met een duidelijk doel voor ogen: het realiseren van een woonhuis dat zowel zijn ambtelijke waardigheid als zijn persoonlijke status weerspiegelde.
Samen met zijn echtgenote, Maria Peeters "Mieke Pee", bewoonde hij het pand tot aan zijn overlijden in 1925. Het was in deze periode dat het huis zijn naam en faam vestigde als een centrum van de lokale burgerij. Helaas raakte Mieke in geldnood na zijn overlijden, en vrederechter Rene van Ostaeyen kwam dat ter oren en sloot met Mieke een overeenkomst. Mieke zou het Damnog aan hem verkopen mits een zacht prijsje als hij beloofde voor haar zoon te zorgen. De zoon verdween met de noorderzon en vrederechter had het op een goedkope manier in zijn bezit.
Het Architecturale Genie: Jules Taeymans
Voor de realisatie van zijn droomwoning deed Ceulemans een beroep op de meest invloedrijke architect van die tijd: Jules Taeymans (1872-1944).
Taeymans was niet zomaar een ontwerper; hij was de Provinciaal Architect voor het arrondissement Turnhout. Hij was de man achter vele monumentale kerken, gemeentehuizen en prestigieuze villa's in de regio. Voor het Damhof koos Taeymans voor een zeer specifieke en kostbare variant van de Neorococo (ook wel Lodewijk XV-stijl genoemd), wat resulteerde in enkele unieke kenmerken:
Zwierige Rocaille-ornamenten: De gevel is versierd met de typische "rocailles" (schelp- en krulmotieven), die een speelse lichtheid geven aan de statige witte lijstgevel.
Het Monumentale Mansardedak: Een technisch uitdagende dakvorm bekleed met leien, die het gebouw zijn karakteristieke "kasteel-allure" geeft.
Harmonisch Totaalconcept: Taeymans ontwierp het pand als één geheel, waarbij de monumentale hardstenen toegangspijlers met siervazen in de tuin direct verwijzen naar de details in de gevel.
Een Bouwtijd van Precisie (1910-1925)
De bouw van het Damhof was een huzarenstukje dat ruim vijtien jaar in beslag nam. Na het leggen van de eerste steen in de zomer van 1910, werd er met uiterste precisie gewerkt aan de rijke decoraties en het verfijnde pleisterwerk. In de loop van 1925 werd het pand voltooid, waarmee Laurent Ceulemans en Jules Taeymans een blijvende architecturale erfenis aan Brecht schonken.
Van Vrederechter tot Literair Erfgoed
Na het tijdperk-Ceulemans bleef het huis een baken van historie. Tijdens WOII was er de Duitse Ortskommandantur gevestigd. Het werd verhuurd door de vrederechter Van Ostaeyen in de Mudaeusstraat en later de bekende notarisfamilie Gishlain Van Olmen, zoon van August Van Olmen met Nicole Boumans . In de jaren negentig volgde een minutieuze restauratie door de beroemde Libanese diamantair Daoud FayezMouawad die het huis op een veiling kocht en de visie van Taeymans in ere herstelde.
Nadat het huis circa 20 jaar vrijwel onbewoond is geweest (het stond sinds 2005 te koop en werd verkocht in 2023), hebben de huidige eigenaren het huis weer in hersteld zodat het weer voldoet aan de eisen van de huidige tijd.
Deze bewogen geschiedenis inspireerde de lokale auteur Johannes Overland zelfs tot het schrijven van de roman "De vervloekte diamant", waardoor het huis ook een plek veroverde in de Vlaamse en Kempense literatuur.
Een Groene Oase
Achter de monumentale hardstenen pijlers met siervazen schuilt een tuin van ruim 5.000 m² Deze parktuin vormt een groene long, met een diversiteit aan vogels, vleermuizen en eekhoorns in de dorpskern van Brecht en versterkt het statige karakter van het pand. Het is dan ook een Belgisch erfgoed.
Wist je dat? De Lessiusstraat zelf vernoemd is naar Leonardus Lessius, de wereldberoemde jezuiet en econoom die in 1554 in Brecht werd geboren. Hoewel hij niet in dit specifieke huis woonde, ademt de hele straat de geschiedenis van de Brechtse humanisten uit.
